“ਗਿਆਨੀ ਦਿੱਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਜਨਮ ਦਿਹਾੜੇ ‘ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼: ਸਿੱਖੀ, ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦੇ ਮਹਾਨ ਯੋਧੇ ਨੂੰ ਨਮਨ”

21 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦੇ ਮਹਾਨ ਵਿਦਵਾਨ Giani Ditt Singh ਜੀ ਦੇ ਜਨਮ ਦਿਹਾੜੇ ਮੌਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਯੋਗਦਾਨ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। 1850 ਵਿੱਚ Nandpur Kalour ਵਿਖੇ ਜਨਮੇ ਗਿਆਨੀ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੰਘਰਸ਼ਮਈ ਜੀਵਨ ਦੌਰਾਨ ਸਿੱਖ ਧਰਮ, ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਧਾਰ ਲਈ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।

ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਆਧਿਕਾਰਕ ਸਕੂਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ ਲਗਨ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀ, ਫ਼ਾਰਸੀ, ਉਰਦੂ, ਅਰਬੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ‘ਚ ਮਾਹਰਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਬਣੇ ਅਤੇ Punjab University Lahore ਤੋਂ ਗਿਆਨੀ ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

ਉਹ Singh Sabha Movement ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਗੂਆਂ ‘ਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖੀ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਰਹੀਆਂ ਕੁਰਿਵਾਜਾਂ, ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਅਤੇ ਪਖੰਡਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰੀ “ਖਾਲਸਾ ਅਖ਼ਬਾਰ” ਰਾਹੀਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਾਗਰੂਕ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸੱਚਾਈ ਦੇ ਰਸਤੇ ‘ਤੇ ਚਲਣ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਿੱਤੀ।

ਗਿਆਨੀ ਦਿੱਤ ਸਿੰਘ ਜੀ Khalsa College Amritsar ਦੇ ਮੋਢੀ ਸਥਾਪਕਾਂ ‘ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਰਹੇ ਅਤੇ Professor Gurmukh Singh ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਅਸਲ ਪਹਿਚਾਣ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯਤਨ ਕੀਤੇ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਰੀਆ ਸਮਾਜ ਦੇ ਮੁਖੀ Swami Dayanand Saraswati ਨਾਲ ਤਰਕਪੂਰਨ ਬਹਿਸਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੀ ਮਰਯਾਦਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲਿਖਤਾਂ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੇ ਸਮਾਜ ‘ਚ ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਛੱਡਿਆ।

ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਜੀਵਨ (1850–1901) ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਗਭਗ 72 ਪੁਸਤਕਾਂ ਰਚੀਆਂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਅਮੂਲ ਧਰੋਹਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ‘ਪੰਜਾਬੀ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦਾ ਪਿਤਾਮਾ’ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅੱਜ ਦੇ ਦਿਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਜਗਤ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਲਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।